USG chirurgia ogólna

USG piersi

Badanie ultrasonograficzne (USG) stanowi jedno z badań profilaktycznych umożliwiających wczesne wykrycie raka piersi. Jest to badanie wykorzystujące fale ultradźwiękowe – nieinwazyjne i całkowicie bezpieczne, dzięki czemu można je dowolnie często powtarzać. USG pozwala na wykrycie nawet niewielkich zmian w piersiach oraz umożliwia wstępne odróżnienie zmian łagodnych od potencjalnie złośliwych. Badaniem uzupełniającym jest mammografia piersi oraz biopsja piersi – o konieczności wykonania tych badań decyduje lekarz.

Badanie USG piersi powinno być regularnie wykonywane u każdej kobiety, szczególnie w przypadku obciążenia w wywiadzie rodzinnym oraz w przypadku wykrycia ewentualnych zmian w badaniu palpacyjnym.

Kiedy najlepiej zrobić USG piersi?

Obecnie nie ma wskazań do badania USG pomiędzy 1 – 10 dniem ze względu na coraz lepszy sprzęt USG, który pozwala precyzyjnie zobrazować gruczoł piersiowy w każdym dniu cyklu. Zalecenia co do częstości wykonania (w zależności od autora pracy) są zmienne, ale w większości uważa się, że USG piersi po 30 roku życia powinno być powtarzane co 1-2 lata (w przypadku braku podejrzanych zmian w ostatnio wykonanym usg oraz badaniu palpacyjnym). W przypadku pojawienia się niepokojących zmian (wyczuwalny guzek, ból, wyciek itd) należy zgłosić się od razu na usg. Jednocześnie każda kobieta począwszy od 20 roku życia powinna samodzielnie badać swoje piersi, oceniając:

  • wielkość, kształt, symetrię piersi,
  • zabarwienie skóry i brodawek sutkowych,
  • obecność wszelkich nierówności, zgrubień i wyczuwalnych palpacyjnie guzków,

Samobadanie piersi najlepiej przeprowadzać w raz w miesiącu w tym samym dniu cyklu (zalecane po zakończeniu miesiączki, kiedy piersi są najmniej obrzęknięte).

Wskazania do USG piersi

Zmiany w piersiach, które powinny zaniepokoić i stanowią wskazanie do USG piersi:

  • bolący guzek w piersiach
  • wyczuwalna palpacyjnie niebolesna zmiana w piersi,
  • ogólny ból piersi niezależny od dnia cyklu,
  • obecność wydzieliny z brodawki sutka,
  • wciągnięcie brodawki sutka.

Zwiększone ryzyko zachorowania na raka piersi występuje w przypadku:

  • obciążenia rodzinnego – rak piersi występujący u mamy, babci, obecność mutacji genów BRCA1/BRCA2,
  • zaburzeń hormonalnych,
  • stosowania hormonalnej terapii zastępczej,
  • otyłości,
  • nieprawidłowej diety, stosowania używek.

Kobiety z grupy wysokiego ryzyka zachorowania na raka piersi, u których w rodzinie częściej występuje rak piersi lub mają potwierdzoną mutację w kierunku raka piersi, powinny wykonywać badanie USG, mammografię lub mammografię rezonansu magnetycznego piersi co 6 miesięcy naprzemiennie według zaleceń lekarza.

Przygotowanie

Usg piersi nie wymaga specjalnego przygotowania. Nie ma konieczności posiadania skierowania – USG może wykonać każda kobieta chcąca sprawdzić swój stan piersi. Jeśli wcześniej były wykonywane badania USG piersi lub mammografia, należy przynieść wyniki ze sobą. Nie wszystkie zmiany da się jednoznacznie zakwalifikować jako podejrzane w trakcie pojedynczego badania, ewentualne różnice w wielkości lub morfologii zmian w obserwacji ułatwiają lekarzowi ocenę i postawieie prawidłowej diagnozy.

Jak wygląda USG piersi?

Badanie USG piersi poprzedzone jest podstawowym wywiadem lekarskim, który zwykle obejmuje pytania o:

  • termin ostatniej miesiączki,
  • liczba porodów,
  • okresy karmienia piersią,
  • stosowane leczenie hormonalne (antykoncepcja, hormonalna terapia zastępcza),
  • występowania chorób nowotworowych w rodzinie (rak piersi, jajnika),
  • wykonywane dotychczas badania obrazowe piersi (USG, mammografia, mammografia rezonansu magnetycznego),
  • możliwą obecność wycieku z brodawek sutkowych,
  • przebyte urazy piersi,
  • dotychczas prowadzone leczenie zmian w piersiach.

Następnie lekarz wykonuje palpacyjne badanie piersi:

  • oceniane jest struktura piersi oraz węzłów chłonnych pod kątem obecności zgrubień i guzków,
  • badanie palpacyjne wykonywane jest u pacjentki w pozycji stojącej lub leżącej.

Badanie usg piersi uwzględnia badanie USG sutków oraz przyległych węzłów chłonnych.

  1. Na powierzchnię skóry nakładany jest żel medyczny,
  2. Lekarz umieszcza na piersi specjalną głowicę,
  3. Celem dokładnej oceny struktury piersi lekarz może przyciskać mocniej głowicę do piersi lub zmieniać pozycję piersi w trakcie badania. Pozwala to na precyzyjną ocenę:
    • części przedgruczołowej, gruczołowej i zagruczołowej piersi,
    • tkanek piersi za brodawką,
    • zawartości przewodów mlekowych,
    • stopnia odkształcenia ewentualnych zmian ogniskowych.
  4. Następnie lekarz przykłada głowicę USG do kolcu pachy celem oceny węzłów chłonnych, do których z piersi naczyniami limfatycznymi spływa płyn zwany chłonką.

Jakie zmiany można rozpoznać w badaniu USG piersi?

W trakcie badania USG piersi lekarz może stwierdzić nieprawidłowe zmiany takie jak:

  • obrzęk, zapalenie, bliznowacenie w obrębie skóry piersi,
  • poszerzenie przewodów mlekowych (poza okresem laktacji),
  • zmiany ogniskowe lite,
  • zmiany wypełnione płynem (torbiele, ropnie, krwiaki, inne zbiorniki płynowe),
  • zmiany zapalne tkanki gruczołowej piersi.

Badanie USG a ocena ryzyka raka piersi

Zgodnie z wytycznymi PTU podsumowaniem wyniku usg piersi powinna być skala BI-RADS, która liczbowo informuje o ryzyku obecności zmian złośliwych.

Skala BIRADS posiada sześć stopni (0-6), które informują o ryzyku złośliwości zmian:

  • 0 – niekompletna ocena stanu piersi, by wnioskować o stopniu BIRADS,
  • 1 – prawidłowy obraz piersi,
  • 2 – zmiany jednoznacznie łagodne,
  • 3 – zmiany prawdopodobnie łagodne, z ryzykiem złośliwości mniejszym niż 2%,
  • 4 – zmiany podejrzane, bez typowych cech zmian łagodnych w badaniu USG, z ryzykiem złośliwości 2-90%, wskazana biopsja piersi,
  • 5 – zmiany o typowej morfologii zmian złośliwych, ryzyko złośliwości powyżej 90%, wskazana biopsja piersi,
  • 6 – zmiany złośliwe potwierdzone biopsją.

Prawidłowo sporządzony wynik USG piersi zawiera opis cech ultrasonograficznych zmian według wymagań Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego (PTU), informacje dotyczące budowy piersi, opis umiejscowienia zmian oraz dokładne określenie ich wielkości. Opis USG powinien także zawierać podsumowanie w postaci oznaczenia ryzyka złośliwości zmiany w skali BI-RADS z odniesieniem do wcześniej wykonanego USG piersi. Lekarz może także zlecić wykonanie dodatkowych badań diagnostycznych.

Wiele kobiet zadaje sobie pytanie, gdzie najlepiej zrobić USG piersi oraz jakie kwalifikacje powinien posiadać lekarz wykonujący badanie. Wiarygodność wyniku USG zależy od poziomu wyszkolenia i doświadczenia lekarza oraz jakości aparatu USG, na którym wykonywane jest badanie.

W Szpitalu Dworska w Krakowie badanie USG piersi wykonują lekarze radiolodzy specjalizujący się w radiologicznej ocenie tkanek miękkich ze szczególnym uwzględnieniem zmian w piersiach. Nasz ośrodek posiada akredytację Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego, co świadczy o wysokim standardzie wykonywanych badań USG. Co wyróżnia naszą pracownię:

  • Lekarze mają możliwość korzystania z głowic USG o bardzo szerokim zakresie częstotliwości (od 4,0 aż do 17,0 MHz). Możliwość obrazowania tkanek w wysokiej częstotliwości (17,0 MHz) pozwala na wykrycie i ocenę struktury nawet bardzo niewielkich zmian w piersiach.
  • Funkcja doppler umożliwia określenie stopnia ukrwienia zmian,

Szczególne rodzaje USG piersi

USG piersi w ciąży

Ze względu na nieszkodliwość usg piersi jest zalecaną metodą do oceny zmian w piersiach w trakcie ciąży. Badanie jest całkowicie bezpiecznie dla płodu, nie występuje w nim promieniowanie rentgenowskie (w przeciwieństwie do mammografii). Przebieg badania USG piersi u kobiety w ciąży jest identyczny jak u kobiety nie będącej w ciąży.

USG piersi przed wszczepieniem implantów

Przed wykonaniem jakiejkolwiek procedury chirurgicznej w obrębie piersi konieczne jest bardzo dokładne zbadanie jej struktury oraz wykluczenie wszelkich patologicznych zmian. Potwierdzenie prawidłowego stanu piersi jest niezbędne, by planowany zabieg chirurgiczny był bezpieczny i odbył się bez powikłań.

USG piersi z implantami

Kobiety z implantami piersi szczególnie powinny korzystać z usług profesjonalnych pracowni USG. Wynika to z faktu, że diagnostyka naturalnej tkanki gruczołowej w obecności sztucznych implantów jest nieco utrudniona. Lekarze badający piersi z implantami powinni mieć doświadczenie w tym zakresie.

USG piersi po zabiegu mastektomii lub leczeniu oszczędzającym

USG stanowi cenną metodę oceny pozostawionej piersi oraz blizny. W okresie bezpośrednio po zabiegu umożliwia ocenę patologicznych zbiorników płynowych (krwiaków, zbiorników limfy), odczynu zapalnego czy stopnia gojenia. W późniejszym okresie służy głównie do wykrywania możliwych ognisk wznowy raka.

USG piersi u mężczyzn

Diagnostyka USG piersi u mężczyzn obejmuje te same elementy badania co u kobiet: wywiad, badanie palpacyjne oraz USG piersi. Podobnie wykorzystuje się skalę BIRADS – u mężczyzn także istnieje ryzyko rozwoju raka piersi. Generalnie u zdrowych mężczyzn nie stwierdza się obecności tkanki gruczołowej takiej jak u kobiet. U mężczyzn z zaburzeniami hormonalnymi może dojść do rozwoju tkanki gruczołowej (ginekomastia) lub do nadmiernego gromadzenia się tkanki tłuszczowej w piersiach (steatomastia). U tych mężczyzn ryzyko raka piersi jest większe. W każdym wypadku pojawienia się podejrzanej zmiany należy zgłosić się do lekarza celem wykonania USG piersi.

 

Źródło:

Jakubowski W, Dobruch-Sobczak K, Migda B. Standardy badań ultrasonograficznych Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego – aktualizacja. Badanie sonomammograficzne. Journal of Ultrasonography 2012; 12: 245–261.

Najczęściej zadawane pytania o USG piersi:

{faqs cat=27}

Reklamy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *