USG chirurgia ogólna

USG nerek

Badanie USG pozwala na wczesne wykrycie wielu chorób nerek. Zmiany widoczne w badaniu USG to m.in. złogi – tzw. kamienie w przebiegu kamicy nerkowej, nacieki zapalne, krwiaki, torbiele i guzy nowotworowe nerki. W niektórych przypadkach niezbędne jest poszerzenie diagnostyki innymi badaniami obrazowymi (tomografią komputerową, rezonansem magnetycznym). Wskazaniami do wykonania USG nerek i/lub układu moczowego są dolegliwości bólowe brzucha, bóle promieniujące wzdłuż kręgosłupa lędźwiowego, nieprawidłowy wynik badania moczu, krwiomocz lub zaburzenia ciśnienia tętniczego krwi. Badanie USG nerek jest nieinwazyjne, w pełni bezpieczne dla kobiet w ciąży oraz dzieci.

USG nerek – przygotowanie

Przygotowanie do USG nerek obejmuje zastosowanie się do poniższych zaleceń:

  1. W okresie 2 dni przed badaniem nie należy spożywać produktów ciężkostrawnych i wzdymających.
  2. W dniu poprzedzającym badanie należy zażyć środek ograniczający gromadzenie się gazów w przewodzie pokarmowym, np. Espumisan. Gazy gromadzące się w jelitach, szczególnie w zagięciu śledzionowym okrężnicy, mogą utrudniać ocenę miąższu nerek.
  3. W dniu badania należy:
    • być na czczo lub nie wolno nic jeść na 6 godzin przed badaniem,
    • wypić litr wody niegazowanej (4 szklanki) na około 1-2 godziny przed badaniem (pęcherz moczowy powinien był wypełniony podczas badania USG).

Jak wygląda USG nerek?

Podczas badania pacjent leży na plecach, ewentualnie w przypadku trudności z zobrazowaniem nerek na boku, brzuchu lub w pozycji stojącej. Lekarz przykłada do ciała pacjenta głowicę USG emitującą fale ultradźwiękowe, uprzednio pokrywszy skórę specjalnym żelem. Głowica przesuwana jest w obszarze od podżebrza do tylnej okolicy dolnego odcinka klatki piersiowej. Badanie wykonywane jest po obu stronach – oceniane są zawsze obie nerki. Lekarz może w trakcie badania poprosić o chwilowe wstrzymanie powietrza na maksymalnym wdechu – nerki unoszą się podczas wydechu a opuszczają podczas wdechu. Czasami konieczne jest zagłębienie głowicy pod łukiem żebrowym. Jeśli lekarz podejrzewa nadmiernie ruchomą nerkę, badanie USG przeprowadzane jest także w pozycji stojącej. W trakcie oceny moczowodów i pęcherza moczowego głowica przykładana jest odpowiednio z boku kręgosłupa oraz w okolicy podbrzusza. W trakcie badania lekarz może poprosić pacjenta o skorzystanie z toalety – jest to konieczne dla oceny odpływu moczu z nerek i dróg moczowych.

Co ocenia lekarz podczas USG nerek?

Lekarz podczas badania USG nerek ocenia m.in. położenie, wymiary, ruchomość, kształt nerek oraz szerokość ich miąższu w najgrubszej i najcieńszej części. Prawidłowa nerka posiada kształt zbliżony do fasoli. Położony obwodowo miąższ nerki składa się z warstwy korowej oraz rdzeniowej – w obrazie USG widoczny jest jako hipoechogeniczny obszar. Centrum nerki zajmuje układ kielichowo-miedniczkowy, którym mocz spływa do moczowodów, a także naczynia krwionośne oraz tkanka łączna. U osób starszych występuje w tym miejscu również pewna ilość tkanki tłuszczowej.

Po zbadaniu nerek lekarz ocenia nadnercza czyli gruczoły wydzielania wewnętrznego położone nad nerkami, okoliczne węzły chłonne oraz naczynia jamy brzusznej. Dodatkowo lekarz może zdecydować o przeprowadzeniu pełnej oceny dróg moczowych (moczowodów, pęcherza moczowego, prostaty u mężczyzn).

Co wykrywa USG nerek?

Zmienione zapalnie nerki może cechować zatarcie zarysów oraz podwyższona echogeniczność miąższu względem otaczających narządów (wątroby oraz śledziony).

Poszerzenie układu kielichowo-miedniczkowego może świadczyć o zaburzonym odpływie moczu z nerki. Aby wykryć przyczynę zastoju, lekarz ocenia połączenie miedniczek z moczowodem oraz ujście pęcherzowe moczowodu. Zwężenie połączenia miedniczkowo-moczowodowego może stanowić skutek dysplazji tego połączenia lub wtórnego zwężenia przez ucisk naczyń nerkowych. Utrudniony odpływ krwi z nerki i poszerzenie miedniczki może wynikać także z anomalii anatomicznych miedniczki, stanu zatrzymania moczu, obecności guza lub obecności złogów kamieni w przebiegu kamicy nerkowej. Lekarz ocenia stopień ewentualnego poszerzenia układu kielichowo-miedniczkowego, określa wymiary zmienionych kielichów oraz grubość miąższu nerki. W przypadku wodonercza miąższ nerki ulega ścieńczeniu (w zastoju pozostaje w normie).

Gdy w trakcie badania zostanie rozpoznana kamica nerkowa, lekarz określa wielkość, liczbę i położenie złogów utrudniających odpływ moczu z nerki.

W razie stwierdzenia obecności zmian ogniskowych lekarz określa ich lokalizację, liczbę, wielkość, echogeniczność oraz odgraniczenie od miąższu nerkowego (guz otoczony torebką lub nie). Ponadto w badaniu dopplerowskim lekarz ocenia stopień unaczynienia zmiany.

Często spotykanymi zmianami w nerkach są torbiele. Pojedyncze małe torbiele z reguły nie są groźne i podlegają jedynie okresowej obserwacji. Rzadko występującym guzem łagodnym nerki jest angiomyolipoma (naczyniakomięśniakotłuszczak). Jeśli jego wymiary nie przekraczają 4 cm, wskazane jest monitorowanie rozmiarów guza w USG. Większe objawowe postaci angiomyolipoma mogą wymagać embolizacji lub chirurgicznego usunięcia.

Zmiany lite obecne w części centralnej nerki mogą wiązać się z obecnością nowotworu układu kielichowo-miedniczkowego (transitional cel carcinoma, TCC). Nowotwór ten nie zawsze udaje się uwidocznić w badaniu USG. W razie podejrzenia jakiejkolwiek zmiany nowotworowej lekarz ocenia także przyległe węzły chłonne, żyłę nerkową oraz żyłę główną dolną. Wszystkie zmiany lite, mnogie złożone torbiele oraz inne zmiany o niejednoznacznym obrazie USG stanowią wskazanie do wykonania tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego.

Opis badania USG nerek zakończony jest wnioskami diagnostycznymi oraz ewentualnymi zaleceniami co do wykonania innych badań obrazowych lub podjęcia konsultacji z lekarzem innej specjalności.

 

Źródło:

Tyloch JF, Woźniak MM, Wieczorek AP. Standardy badań ultrasonograficznych Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego – aktualizacja. Badanie nerek, moczowodów oraz pęcherza moczowego. Journal of Ultrasonography 2013; 13: 293-307

Najczęściej zadawane pytania o USG nerek:

{faqs cat=35}

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *