Chirurgia ogólna

Usunięcie pęcherzyka żółciowego

Chirurgiczne usunięcie pęcherzyka żółciowego wykonuje się najczęściej z powodu niedrożności dróg żółciowych wywołanej przez kamienie powstałe we wnętrzu pęcherzyka. Zabieg operacyjny jest najbardziej skuteczną metodą leczenia kamicy żółciowej. Operacja usunięcia pęcherzyka żółciowego (cholecystektomia) może być w większości przypadków przeprowadzana metodą laparoskopową. Jest to dużo mniej inwazyjny rodzaj zabiegu niż tradycyjna operacja przeprowadzana na otwarto. Laparoskopowe usunięcie pęcherzyka żółciowego polega na wykonaniu kilku niewielkich (do 1,5 cm) nacięć powłok brzusznych, przez które chirurg wprowadza do jamy brzusznej kamerę (laparoskop) oraz narzędzia chirurgiczne. Widoczne blizny pozostałe po zabiegu są bardzo niewielkie. Po usunięciu pęcherzyka żółciowego metodą laparoskopową pacjent powraca do normalnej aktywności dużo szybciej niż po operacji wykonanej na otwarto.

Jaką funkcję pełni pęcherzyk żółciowy?

Pęcherzyk żółciowy (potocznie nazywany „woreczkiem żółciowym”) jest niewielkim zbiornikiem położonym w prawym podżebrzu pod wątrobą. Pęcherzyk żółciowy ma kształt gruszkowaty, a jego pojemność wynosi około 50 ml. Rolą woreczka żółciowego jest gromadzenie żółci produkowanej przez wątrobę. Żółć spływa z wątroby drogami żółciowymi do dwunastnicy, gdzie ułatwia zachodzenie procesów związanych z trawieniem tłuszczów (żółć rozbija tłuszcz na mniejsze porcje, zwiększając skuteczność działania enzymów trawiennych trzustki). Nadmiar żółci magazynowany jest w pęcherzyku żółciowym, w którym żółć ulega także zagęszczeniu. Po spożyciu posiłku pęcherzyk żółciowy kurczy się uwalniając do dwunastnicy kolejne porcje żółci.

Jakie są wskazania do operacji usunięcia pęcherzyka żółciowego?

Najczęstszym wskazaniem do usunięcia woreczka żółciowego jest pęcherzykowa kamica żółciowa. W pęcherzyku żółciowym dochodzi do powstawania złogów i kamieni zbudowanych z cholesterolu i kwasów żółciowych. Sama obecność kamieni w woreczku żółciowym nie musi wywoływać objawów. Dopiero gdy dojdzie do zablokowania przez kamień odpływu żółci z pęcherzyka pojawia się tzw. kolka żółciowa. Kamienie mogą gromadzić się w okolicy szyjki pęcherzyka żółciowego lub utknąć w przewodzie wyprowadzającym żółć. Jednoczesne skurcze pęcherzyka żółciowego pod wpływem bodźca pokarmowego generują zwiększone ciśnienie i wywołują kolkę żółciową. Typowym objawem napadu kamicy żółciowej jest nagły ból brzucha w prawym nadbrzuszu, który pojawia się z reguły w okresie od 30 minut do 2 godzin po spożyciu posiłku. Bólom pęcherzyka żółciowego mogą towarzyszyć wzdęcia, uczucie pełności, odbijanie, nudności i wymioty. Ulgę w dolegliwościach przynosi zwykle zażycie środków rozkurczających i przeciwbólowych. Jeśli silny ból brzucha utrzymuje się powyżej kilku godzin, a dodatkowo pojawia się gorączka, należy niezwłocznie udać się do lekarza. Utrzymujący się ból brzucha może wynikać z ostrego zapalenia pęcherzyka i dróg żółciowych, ropniaka woreczka żółciowego lub perforacji pęcherzyka z wtórnym zapaleniem otrzewnej. Powtarzające się epizody łagodnie przebiegających kolek żółciowych również stanowią wskazanie do konsultacji lekarskiej. Wczesne rozpoznanie umożliwia szybkie wdrożenie leczenia i uniknięcie groźnych powikłań. Kamicę woreczka żółciowego (także postać bezobjawową) można rozpoznać podczas badania USG jamy brzusznej. Po zebraniu dokładnego wywiadu i analizie badań obrazowych lekarz podejmuje decyzję czy i kiedy wykonać operację usunięcia woreczka żółciowego. Zabieg usunięcia woreczka żółciowego wykonuje się najczęściej w przypadku:

  1. Objawowej kamicy żółciowej pochodzenia pęcherzykowego,
  2. Stwierdzenia pogrubienia ścian pęcherzyka żółciowego w badaniu USG (objaw wtórnego do kamicy przewlekłego zapalenia pęcherzyka żółciowego),
  3. Obecności innych powikłań związanych z kamicą i zastojem żółci (np. zapaleniem i zwężeniem dróg żółciowych),
  4. U pacjentów z kamicą żółciową ze zwiększonym ryzykiem rozwoju raka pęcherzyka żółciowego.

Czy można rozpuścić lub rozbić kamienie w woreczku żółciowym?

Objawy związane z obecnością kamieni w woreczku żółciowym często skłaniają pacjentów do poszukiwania alternatywnych metod leczenia. Jak dotąd, operacja usunięcia pęcherzyka żółciowego stanowi jedyną skuteczną metodę trwałego wyleczenia kamicy i uniknięcia jej groźnych powikłań. Dieta oraz doustne środki farmakologiczne nie są w stanie zmniejszyć rozmiarów kamieni żółciowych. Podanie środka rozpuszczającego kamienie w woreczku żółciowym cechuje niska skuteczność leczenia i wiąże się z nawrotem schorzenia (z czasem kamienie z powrotem zwiększają swoje rozmiary). Podejmowano także próby rozbijania kamieni żółciowych, wykorzystując w tym celu tzw. zewnątrzustrojową falę uderzeniową (ESWL). Metoda ta pozostaje przydatna w rozbijaniu kamieni dróg moczowych, natomiast nie znalazła ona większego zastosowania w skutecznym leczeniu kamicy żółciowej.

Laparoskopowe usunięcie pęcherzyka żółciowego – zalety

Laparoskopowe usunięcie pęcherzyka żółciowego jest małoinwazyjnym zabiegiem – zamiast rozległego cięcia o długości około 15 cm chirurg wykonuje w powłokach brzusznych jedynie 3-4 małe otwory o średnicy 1-1,5cm. Do zalet usunięcia woreczka żółciowego metodą laparoskopową należą:

  • mniejszy ból pooperacyjny i ograniczenie stosowania leków przeciwbólowych po zabiegu,
  • pacjent może opuścić szpital już w drugim dniu po operacji,
  • szybszy powrót do codziennej aktywności (z reguły jest to już drugi tydzień po zabiegu),
  • niwelacja ryzyka wystąpienia przepukliny w miejscu dostępu operacyjnego,
  • mniejsze blizny – lepszy efekt kosmetyczny.

Kto może być operowany metodą laparoskopową?

Zabieg laparoskopii cechują pewne ograniczenia – nie u wszystkich pacjentów istnieje możliwość jej przeprowadzenia i wtedy konieczne jest wykonanie operacji metodą tradycyjną na otwarto. Do przeciwwskazań do cholecystoktomii laparoskopowej należą:

  • zrosty po poprzednio wykonywanych operacjach w obrębie jamy brzusznej,
  • ostre zapalenie dróg żółciowych i/lub trzustki, zapalenie otrzewnej,
  • ropniak pęcherzyka żółciowego,
  • przerzuty nowotworowe w obrębie jamy brzusznej,
  • zaburzenia krzepliwości krwi,
  • znaczna otyłość.

Przygotowanie do zabiegu usunięcia woreczka żółciowego

Na około dwa tygodnie przed planowaną operacją należy wykonać szereg badań, których wykaz otrzymywany jest od lekarza prowadzącego. Z reguły są to badania krwi wchodzące w zakres standardowej diagnostyki zalecanej przed zabiegiem operacyjnym. Na kilka dni przed operacją wskazane jest stosowanie diety lekkostrawnej opartej głównie na produktach płynnych. W dniu zabiegu należy zgłosić się do szpitala na czczo. Przed operacją konieczna jest również krótka wizyta u anestezjologa, który ostatecznie potwierdzi przygotowanie pacjenta do zabiegu.

Laparoskopia woreczka żółciowego – przebieg zabiegu

Zabieg usunięcia woreczka żółciowego przeprowadzany jest w znieczuleniu ogólnym (pacjent jest usypiany i pozostaje nieprzytomny w trakcie trwania operacji). Celem uzyskania optymalnego dostępu do operowanej okolicy, do jamy brzusznej wprowadzany jest pod ciśnieniem gaz (dwutlenek węgla). Wykonywane są 3-4 nacięcia w powłokach brzusznych (nad pępkiem, z boku w linii pachowej, pod prawym łukiem żebrowym oraz nieco poniżej wyrostka mieczykowatego klatki piersiowej). Przez uzyskane otwory o średnicy do 1-1,5 cm chirurg wprowadza kamerę (laparoskop) oraz narzędzia chirurgiczne. Wnętrze jamy brzusznej jest cały czas obserwowane na ekranie monitora. Chirurg oddziela pęcherzyk żółciowy od przyległych tkanek oraz wątroby. Następnie preparuje, zakleszcza i przecina przewód pęcherzykowy. Uwolniony pęcherzyk żółciowy wyjmowany jest z wnętrza jamy brzusznej przez dostęp zlokalizowany nad pępkiem. Chirurg sprawdza czy w dalszych odcinkach dróg żółciowych nie ma uwięźniętych kamieni. Po wykonaniu wszystkich wymaganych procedur w obrębie jamy brzusznej, narzędzia oraz laparoskop są wyjmowane, a nacięcia powłok brzusznych zaszywane są szwami. W niektórych sytuacjach konieczne jest przejście z metody laparoskopowej na zabieg wykonywany na otwarto. Jest to najczęściej spowodowane utrudnionym dostępem do interesujących chirurga struktur anatomicznych. Pacjent jeszcze przed operacją zostaje poinformowany o możliwości śródoperacyjnej zmiany metody zabiegu.

Po zabiegu wycięcia pęcherzyka żółciowego

Po operacji woreczka żółciowego może pojawić się ból. Dzięki zastosowaniu metody laparoskopowej ma on niewielkie nasilenie i szybki przemija. Mogą wystąpić także przejściowe nudności, co jest związane ze specyfiką operacji w obrębie jamy brzusznej oraz wykonanym znieczuleniem ogólnym. Pacjent zazwyczaj jest w stanie wstawać i chodzić już w tym samym dniu lub w następnej dobie po operacji. Wtedy też następuje wypis ze szpitala. W 10-14 dniu pacjent powinien zgłosić się na kontrolę celem usunięcia szwów. Większość pacjentów powraca do codziennej aktywności i lekkiej pracy już w 1-2 tygodniu po zabiegu (prowadzenie auta, korzystanie ze schodów, podnoszenie lekkich przedmiotów). Gdy operacja została wykonana metodą na otwarto, okres rekonwalescencji jest dłuższy i wynosi około 4-6 tygodni.

Życie bez woreczka żółciowego

Wielu pacjentów obawia się długoterminowych skutków usunięcia woreczka żółciowego. Zabieg cholecystektomii u większości pacjentów nie wiąże się jednak z koniecznością poważnej zmiany trybu życia. Specjalna dieta po wycięciu woreczka żółciowego jest wskazana przez pierwsze kilka tygodni po operacji. Powinno się spożywać produkty lekkostrawne, w mniejszych porcjach a spożywane częściej. Należy także unikać produktów wysokotłuszczowych. Pozwoli to układowi pokarmowemu przystosować się do nowych warunków po operacji (żółć spływa bezpośrednio przewodem żółciowym z wątroby do dwunastnicy). Brak pęcherzyka żółciowego nie powoduje jednak upośledzenia trawienia. Większość pacjentów po kilku miesiącach powraca do normalnej diety z zachowaniem ogólnych zasad zdrowego odżywiania.

Możliwe powikłania po operacji

Powikłania po operacji zdarzają się bardzo rzadko, niemniej jednak należy być świadomym możliwości ich wystąpienia. Konsultacja z lekarzem wskazana jest w poniższych sytuacjach:

  • gorączka,
  • nasilające się bóle brzucha, wzdęcia i niemożność przyjmowania pokarmu,
  • zaczerwienienie i ropna wydzielina sącząca się z ran pooperacyjnych,
  • zażółcenie skóry lub twardówek gałek ocznych.

Źródła:

  1. Hassler KR, Jones MW. Gallbladder, Cholecystectomy, Laparoscopic. [Updated 2017 Oct 16]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2018 Jan. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK448145/
  2. Dzieniszewski J, Godziemba Maliszewska E. Kolka żółciowa – banalny problem czy poważna choroba? Medycyna i pasje 2009(6): 16-21.

Najczęściej zadawane pytania o usunięcie pęcherzyka zółciowego:

{faqs cat=143}

Reklamy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *