Rezonans magnetyczny

Rezonans magnetyczny

Rezonans magnetyczny (ang. Magnetic Resonance Imaging, MRI) stanowi najbardziej dynamicznie rozwijającą się metodę diagnostyki obrazowej. Badaną część ciała umieszcza się w silnym polu magnetycznym, co umożliwia bardzo precyzyjną i jednocześnie bezpieczną ocenę struktury tkanek, które nie są widoczne na zdjęciach rentgenowskich, tj. więzadeł, mięśni, nerwów czy naczyń krwionośnych. W wyniku badania rezonansem magnetycznym otrzymuje się przekroje obrazujące poszczególne warstwy ciała w wybranych płaszczyznach. MRI jest niezwykle przydatne we wczesnym rozpoznaniu i ocenie wielu schorzeń i urazów narządu ruchu, szczególnie w obrębie układu mięśniowo-szkieletowego kręgosłupa oraz kończyn.

Jak wygląda rezonans magnetyczny?

W Szpitalu Dworska w Krakowie badania MRI wykonywane są na aparacie, który posiada budowę otwartą. Oznacza to, pacjent nie musi przebywać wewnątrz zamkniętego cylindra. Wokół ciała pozostaje wystarczająco dużo przestrzeni, by badanie było komfortowe nawet dla osób cierpiących na klaustrofobię. Pacjent kładzie się na wygodnym stole, a badana część ciała umieszczana jest w specjalnej cewce. W trakcie badania mogą być słyszalne różnego rodzaju dźwięki, które są zjawiskiem całkowicie normalnym. Osoby wrażliwe na hałas mogą mieć założone zatyczki do uszu lub specjalne słuchawki. Podczas badania, które trwa około 30-60 minut, pacjent powinien pozostawać w pozycji nieruchomej, ponieważ ruchy ciała wpływają niekorzystnie na jakość obrazu. Przez cały czas badania rezonansem magnetycznym radiolog pozostaje w słownym kontakcie z pacjentem dzięki wykorzystaniu interkomu.

Jak działa rezonans magnetyczny?

Urządzenie rezonansu magnetycznego zawiera w sobie: nadprzewodzący magnes, który generuje silne jednorodne pole magnetyczne, elektromagnesy gradientowe umożliwiające wybór płaszczyzny badania oraz cewki nadawczo-odbiorcze emitujące fale radiowe. W obrazowaniu MRI wykorzystuje się zjawisko magnetycznego rezonansu jądrowego. W kierunku badanej okolicy ciała wysyłany jest specyficzny sygnał, w efekcie czego protony atomów tkanek wprowadzane są w stan wzbudzenia. Podczas powrotu tych atomów do stanu podstawowego dochodzi do emisji fal radiowych, które zostają wychwycone przez odbiornik. Poziom emitowanej energii jest zależny od morfologii tkanki, co np. umożliwia rozróżnienie tkanki uwodnionej od zawierających tłuszcz. Zebrane dane są przetwarzane przez komputer, na podstawie których generowane są biało-szaro-czarne obrazy odzwierciedlające struktury anatomiczne ciała.

Badanie za pomocą rezonansu magnetycznego może być przeprowadzane w różnych sekwencjach, dzięki czemu możliwe jest precyzyjne diagnozowanie różnych rodzajów tkanek całego organizmu:

  • T1-zależne – wykorzystywane najczęściej do obrazowania centralnego układu nerwowego – istota biała prezentowana jest jako jasna, a płyn mózgowo-rdzeniowy i istota szara są ciemne. Mięśnie ukazywane są jako szare, a struktury takie jak chrząstka, więzadła, łąkotki kolana czy obrąbek mają jaśniejszy odcień,
  • T2-zależne – istota biała jest na obrazie MRI ciemna, istota szata i płyn mózgowo-rdzeniowy są jasne. Tkanka tłuszczowa jest szara, płyn stawowy lub krwiak jasne,
  • STIR – jasne uwidocznienie tkanek bogato uwodnionych – sekwencja pomaga zdiagnozować obrzęki, stany zapalne,
  • FS – ciemna tkanka tłuszczowa, dobre uwidocznienie płynu stawowego i chrząstki,
  • PD – jasna tkanka tłuszczowa, szare mięśnie, ciemnoszare ścięgna oraz chrząstka, technika ta często wykorzystywana jest w diagnostyce uszkodzenia łąkotek kolana.

Jak się przygotować do badania MRI?

Przygotowanie do badania MRI narządu ruchu może obejmować:

  • dostarczenie aktualnych wyników poziomu kreatyniny we krwi – w przypadku planowanego badania z dożylnym podaniem kontrastu,
  • przygotowanie poprzednich wyników badań rezonansu lub tomografii komputerowej,
  • zażycie środków uspokajających przez osoby cierpiące na klaustrofobię,
  • przed badaniem nie wolno jeść przez około 2 godziny (w przypadku podania kontrastu) lub 6 godzin (w przypadku MRI różnicującego patologie w obrębie miednicy i jamy brzusznej).

Do pracowni rezonansu należy zgłosić się na 30 minut przed badaniem celem wypełnienia ankiety dotyczącej ogólnego stanu zdrowia, przebytych operacji i obecności ewentualnych ciał obcych w ciele. W szatni należy zostawić wszystkie przedmioty z elementami metalowymi (np. pasek czy stabilizator ortopedyczny), zdjąć biżuterię, zegarek, pozostawić klucze, karty magnetyczne i telefon. Wniesienie takich przedmiotów do pracowni rezonansu magnetycznego może narazić pacjenta lub personel medyczny na niebezpieczeństwo.

W przypadku wykonywania rezonansu z kontrastem, pielęgniarka zakłada pacjentowi wenflon, przez który zostanie podany środek kontrastowy.

U niektórych pacjentów (dzieci czy osób ze schorzeniami neurologicznymi i mimowolnymi ruchami) może zajść konieczność przeprowadzenia badania MRI w uśpieniu czyli w znieczuleniu ogólnym. W tym wypadku przygotowanie obejmuje także konsultację z lekarzem anestezjologiem.

Rezonans magnetyczny z kontrastem i bez kontrastu

Diagnostyka niektórych urazów oraz chorób wymaga dożylnego podania środka kontrastowego o właściwościach paramagnetycznych. Środek kontrastowy gromadzi się w badanej okolicy ciała, a jego obecność daje bardziej wyrazisty obraz dzięki wzmocnieniu miejscowego sygnału odbieranego z tkanek. Umożliwia to bardziej szczegółową diagnostykę i wczesne rozpoznanie. Większość badań rezonansu magnetycznego przeprowadzane jest z podaniem środków kontrastowych, które zawierają gadolin – pierwiastek chemiczny o właściwościach ferromagnetycznych.

Warto zaznaczyć, że obecnie stosowane kontrasty w badaniu rezonansem magnetycznym są dużo bardziej bezpieczne niż związku jodu podawane podczas tomografii komputerowej. Pozwala to na poszerzenie zakresu diagnostyki u osób starszych, dzieci i u osób z chorobami przewlekłymi – pod warunkiem zachowania środków ostrożności.

Nie zaleca się wykonywania badań MRI z kontrastem w I trymestrze ciąży, a jeśli zachodzi taka konieczność, należy poinformować radiologa o obecności ciąży. Ponadto, należy skonsultować z lekarzem:

  • złe samopoczucie po podaniu środka kontrastowego po poprzednim badaniu MRI,
  • schorzenia nerek i wątroby (nawet te odbyte w przeszłości),
  • zaburzenia poziomu elektrolitów we krwi (głównie potasu),
  • zaburzenia krzepliwości krwi,
  • zaburzenia rytmu serca,
  • choroby centralnego układu nerwowego przebiegające z drgawkami,
  • choroby tarczycy,
  • wszystkie aktualnie zażywane leki, także te bez recepty.

Powikłania po podaniu środka kontrastującego zdarzają się bardzo rzadko i mają charakter przejściowy. Mogą pojawić się objawy niepożądane: nudności, ból głowy, zaburzenia smaku oraz wysypka. Są one związane z uczuleniem na środek kontrastujący, w związku z czym pacjent powinien pozostać pod obserwacją przez minimum 30 minut po badaniu MRI. Ewentualne uczulenie leczone jest podaniem leku przeciwalergicznego.

W niektórych przypadkach po podaniu kontrastu zwiększa się ryzyko wystąpienia tzw. nerkopochodnego włóknienia układowego (NSF, Nephrogenic Systemic Fibrosis). Problem może wystąpić u osób z zaburzoną funkcja nerek, dlatego bardzo ważne jest przeprowadzenie z pacjentem dokładnego wywiadu przed podaniem gadolinowego środka kontrastowego. Aby uniknąć powikłań, częstość powtarzania badania rezonansem magnetycznym z kontrastem u osób z nieprawidłowościami nerek powinna być ograniczona.

Zalety rezonansu magnetycznego

Do zalet diagnostyki przy użyciu rezonansu magnetycznego należy:

  • nieinwazyjny i bezpieczny sposób badania – pacjent nie jest eksponowany na promieniowanie X jak przypadku tomografii komputerowej,
  • badanie MRI bez kontrastu można wykonywać z dowolną częstotliwością,
  • rezonans magnetyczny może być wykonywany u dzieci, osób starszych oraz kobiet w ciąży (po przeprowadzeniu dokładnego wywiadu),
  • badanie MRI umożliwia ocenę tkanek głębiej położonych, co nie zawsze jest możliwe w badaniu ultrasonograficznym (USG),
  • rezonans magnetyczny daje możliwość nieinwazyjnej szczegółowej oceny narządów złożonych z tkanek miękkich, co zwiększa wykrywalność niespecyficznych zmian, w tym nowotworów,
  • ryzyko reakcji alergicznej po podaniu kontrastu w badaniu MRI jest dużo niższe niż w przypadku kontrastu, jakie wykorzystuje tomografia komputerowa.

Wskazania do wykonania MRI

Skierowanie na rezonans magnetyczny wypisuje lekarz specjalista w oparciu o wywiad kliniczny i wyniki innych badań obrazowych. W obrębie narządu ruchu najczęściej wykonuje się badanie MRI:

  • kręgosłupa,
  • kolana,
  • biodra,
  • stawów krzyżowo-biodrowych,
  • miednicy,
  • stawu skokowego i stopy,
  • obręczy barkowej,
  • stawu łokciowego,
  • przedramienia,
  • nadgarstka,
  • ręki.

Rezonans magnetyczny kręgosłupa

Rezonans magnetyczny jest bardzo często wykorzystywany w diagnostyce urazów oraz schorzeń kręgosłupa, ponieważ pozwala ocenić nie tylko struktury kostne (kręgi), ale także krążki międzykręgowe (dyski), rdzeń kręgowy oraz korzenie nerwowe. Możliwe jest uwidocznienie przepuklin jądra miażdżystego (dyskopatii), obrzęku rdzenia, zmian naczyniowych, zmian demielinizacyjnych, a także cech strukturalnych typowych dla nowotworu.

Rezonans magnetyczny kręgosłupa jest przydatny w diagnostyce:

  • rwy kulszowej, rwy udowej, kręgozmyku (rezonans kręgosłupa lędźwiowego),
  • rwy barkowej (rezonans kręgosłupa szyjnego),
  • stwardnienia rozsianego,
  • jamistości rdzenia,
  • malformacji naczyniowych,
  • zmian pourazowych kanału kręgowego,
  • szpiczaka mnogiego,
  • guzów kanału kręgowego,
  • przerzutów nowotworowych.

Rezonans magnetyczny biodra

Badanie rezonansu biodra umożliwia diagnostykę m.in.:

  • uszkodzeń obrąbka panewki stawu biodrowego,
  • konfliktu panewkowo-udowego,
  • uszkodzeń więzadeł stawu biodrowego,
  • uszkodzeń chrząstki stawu biodrowego,
  • jałowej martwicy głowy kości udowej.

Rezonans magnetyczny kolana

Rezonans magnetyczny kolana pomaga w rozpoznawaniu:

  • zerwania więzadeł krzyżowych,
  • uszkodzeń łąkotek,
  • uszkodzeń chrząstki stawu udowo-piszczelowego,
  • uszkodzeń chrząstki i patologii stawu udowo-rzepkowego.

Rezonans magnetyczny stawu skokowego

MRI stopy i stawu skokowego pozwala na diagnostykę:

  • uszkodzenia chrząstki stawowej stawu skokowego,
  • zespołu kanału stępu,
  • zespołu zatoki stępu,
  • neuralgii Baxtera,
  • nerwiaka Mortona,
  • choroby Ledderhose’a,
  • konfliktu dodatkowego mięśnia strzałkowego czwartego.

Rezonans magnetyczny barku

Diagnostyka MRI barku obejmuje m.in:

  • uszkodzenia obrąbka stawu ramiennego,
  • uszkodzenia ścięgien stożka rotatorów,
  • zespołu ciasnoty podbarkowej,
  • zespołów uciskowych nerwów w okolicy barku.

Po badaniu MRI

Po badaniu rezonansem magnetycznym z podaniem kontrastu, w ciągu 24 godzin należy wypić przynajmniej 2,5 litra wody niegazowanej, by umożliwić szybsze wydalenia środka kontrastowego z organizmu. Kobiety karmiące nie powinny karmić dziecka przez 24 godziny po badaniu MRI z kontrastem.

Wyniki badania rezonansem magnetycznym wydawane są w formie opisu tekstowego sporządzonego przez lekarza oraz zdjęć zapisanych na płycie CD lub innym nośniku elektronicznym. W warunkach szpitalnych wynik badania przekazywany jest tego samego dnia, natomiast w warunkach ambulatoryjnych na wynik trzeba poczekać około 2-3 dni. Opis badania oraz zdjęcia MRI należy przedstawić lekarzowi, który wypisał skierowanie na rezonans.

Rezonans magnetyczny – przeciwwskazania

W trakcie badania MRI pacjent przebywa w silnym polu magnetycznym, które oddziałuje na elementy metalowe. Przeciwwskazanie bezwzględne stanowi obecność stale wszczepionych metalowych implantów, a także urządzeń elektronicznych:

  • rozrusznik serca,
  • kardiowerter defibrylator serca,
  • neurostymulatory,
  • klipsy ferromagnetyczne tętnic mózgowia,
  • pompa insulinowa,
  • wszczepiony aparat słuchowy,
  • obecność opiłków metalowych w oku.

Należy podkreślić, że coraz więcej obecnie wykorzystywanych materiałów w inżynierii biomedycznej posiada właściwości umożliwiające przebywanie w polu magnetycznym. Bardzo przydatne jest posiadanie zaświadczenia, które potwierdza, że np. dane zespolenie kości może pozostawać pod wpływem pola magnetycznego i nie jest przeciwwskazaniem do wykonania badania MRI. W przypadku implantu czy zespolenia umieszczanych w ciele podczas operacji ortopedycznych, chirurg operujący może wydać zaświadczenie zawierające dokładną nazwę wszczepionego elementu.

Reasumując, rezonans magnetyczny stanowi nieocenioną metodę diagnostyki narządu ruchu. Urządzenia MRI powinny stanowić kluczowe wyposażenie pracowni radiologicznej każdego nowoczesnego szpitala.

Rezonans magnetyczny – cena

Koszt rezonansu magnetycznego w Krakowie wykonywanego prywatnie wynosi około kilkaset złotych i zależy od okolicy poddawanej badaniu oraz tego, czy zostanie podany środek kontrastowy. Przykładowo, rezonans magnetyczny kolana bez kontrastu kosztuje zwykle około 500zł. W przypadku MRI kolana z kontrastem cena może wzrosnąć o dodatkowe 200-250zł. Koszt badania może ponadto zależeć od jakości sprzętu, którym dysponuje pracownia rezonansu magnetycznego.

Najczęściej zadawane pytanie o badanie rezonansu magnetycznego:

{faqs cat=46}

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *