Zabiegi kolana

Artroskopia kolana

Artroskopia (artros czyli staw, scope – wizjer) jest małoinwazyjną metodą operacji, która pozwala na spenetrowanie stawu bez konieczności otwierania powłok ciała. Artroskop wprowadzany jest przez otwór o średnicy około 8 mm. Za jego pomocą można wykryć i zdiagnozować zmiany patologiczne w stawie kolanowym i co najważniejsze dokonać procedury leczenia.

Artroskopia jest dość młodą metodą diagnozowania i leczenia. Choć podobne operacje były wykonywane już na początku XX wieku, to dopiero zastosowanie tzw. toru wizyjnego w połowie lat 80. okazało się przełomem. Zwiększyło to możliwości diagnostyczne i skuteczność przeprowadzanych zabiegów. Dzięki kolejnym usprawnieniom dziś artroskopia jest jedną z najskuteczniejszych i najpopularniejszych metod leczenia kolana.

Należy pamiętać, że słowo artroskopia nie opisuje dokładnie rodzaju zabiegu, którym może być np. artroskopowa rekonstrukcja więzadła ACL lub artroskopowe zszycie łąkotki. To jedynie metodologia – wziernikowanie stawu z użyciem bardzo dobrej jakości optyki powiększającej i soli fizjologicznej. W szpitalu Dworska stosuje się kolumnę artroskopową o rozdzielczości HD i mocne światło ksenonowe.

W zależności od tego, jakie jest uszkodzenie stawu dobierane są odpowiednie metody leczenia.

Artroskopia stawu kolanowego

Artroskopia jest procedurą, w której korzystając z 2-4 otworów – tzw. portali artroskopowych, można dokonać bardzo wielu różnych procedur wewnątrz stawu.

Uproszczając, są to procedury wykonywane na:

  • łąkotkach (usuwanie łąkotki, szycie łąkotki – czyli naprawianie, implantowanie sztucznych łąkotek lub ludzkich z banku tkanek),
  • chrząstce (obecnie wykonywanych jest kilkanaście technik rekonstrukcji chrząstki lub ubytków chrzęstno-kostnych),
  • więzadłach wewnątrz kolana (doszywanie więzadeł lub pełna rekonstrukcja ze ścięgna lub innego więzadła),
  • więzadłach wewnątrz kolana (doszywanie więzadeł lub pełna rekonstrukcja ze ścięgna lub innego więzadła), np. często wykonywaną procedurą jest rekonstrukcja więzadła krzyżowego przedniego.

Artroskopowo można też leczyć patologie rzepki, a wśród nich najczęstsze: zespół bocznego przyparcia rzepki oraz niestabilność i zwichanie rzepki.

Jakie są wskazania do artroskopii kolana?

Głównym kryterium chorób, które leczymy artroskopowo jest obecność dolegliwości u pacjenta, które wynikają z patologii wewnątrz stawu. Dokładny opis tych dolegliwości w połączeniu z badaniem kolana przez specjalistę i ewentualnie wykonaniem badań dodatkowych – USG lub MRI stawu, w większości przypadków pozwala zdecydować – czy zabieg artroskopii jest wskazany.

Do najczęstszych objawów, które ostatecznie leczy się artroskopowo należą: ból, przeskakiwanie w stawie, uczucie niestabilności, uciekania kolana, obrzęk (wysięk kolana).

Kto może skorzystać z zabiegu?

Artroskopia kolanajest wykonywana na pacjentach w wieku od 12 lat. Warto zaznaczyć, że u dzieci poniżej 16 roku życia ze względu na plastyczność tkanek i olbrzymi potencjał do regeneracji, artroskopia kolana rzadko jest konieczna. Nie ma górnej granicy wieku dla artroskopii, istnieje za to kilka przeciwskazań medycznych.

Przeciwwskazania do wykonania artroskopii kolana

Nie wykonuje się artroskopii w przypadku bardzo zaawansowanego zwyrodnienia stawu wymagającego protezoplastyki. W takim wypadku artroskopia nie przyniesie pozytywnych efektów. Przeciwwskazaniem do zabiegu artroskopowego kolana są także uszkodzenia, które rokują na samoistne wyleczenie lub leczenie rehabilitacyjne.

Przeciwwskazaniem do artroskopii kolana są także uszkodzenia, które rokują na samoistne wyleczenie lub leczenie rehabilitacyjne.

Unika się wykonywania zabiegu artroskopii stawu kolanowego w przypadku uszkodzeń, które można wyleczyć innymi metodami – poprzez iniekcje dostawowe, czy też leczenie biologiczne, regeneracyjne – np. czynnikami wzrostu lub komórkami macierzystymi.

Ponadto, nie wykonuje się artroskopii w trakcie leczenia innych krótkotrwałych chorób – np. infekcji gardła i dróg oddechowych. Ma to związek z procedurami medycznymi wykonywanymi podczas zabiegu.

Dokładne badania i kwalifikację do zabiegu zawsze przeprowadza się ze współudziałem anestezjologa, którego zadaniem przed operacją jest wychwycenie wszystkich ewentualnych patologii – dla dobra i bezpieczeństwa pacjenta.

Jak się przygotować do artroskopii?

Pierwsze przygotowania do zabiegu najbezpieczniej podjąć około 2 tygodnie przed wyznaczonym terminem artroskopii. Wówczas należy wykonać zestaw badań podstawowych m.in.: morfologię, poziom elektrolitów i cukru, układ krzepnięcia, anty HCV i HBS-antygen, a także czasami EKG i zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej. Powyższe badania wykonuje się zwykle w ciągu jednego dnia.

W przypadkach pilnych istnieje możliwość wykonania wszystkich badań na miejscu w dniu konsultacji i przy pozytywnych wynikach przeprowadzenie operacji w ciągu pierwszej doby (np. po urazie).

Sprawa nieco się komplikuje, kiedy pacjent cierpi z powodu żylaków. Wówczas powinien on skonsultować się również z chirurgiem naczyniowym, który wyda opinię na temat ewentualnych przeciwwskazań i skontroluje stan pacjenta.

Jeżeli ktoś leczy się przewlekle, konieczna jest konsultacja ze specjalistą, który zleci ewentualne badania dodatkowe i wyda ostatecznie zaświadczenie o braku przeciwwskazań do danego zabiegu. Przed samą artroskopią obowiązkowa jest także krótka wizyta u anestezjologa w celu wykluczenia przeciwwskazań do zastosowania znieczulenia.

Nie ma konieczności, by przeprowadzać inne badania, jeśli nie zostały one zlecone przez lekarza. Tuż przed operacją należy być na czczo. Ostatni lekki posiłek można zjeść około 6 godzin przed zabiegiem. Należy pamiętać o zakazie spożywania płynów na około pięć godzin przed planowaną artroskopią.

Przebieg zabiegu artroskopowego kolana

Artroskopię stawu kolanowego należy do procedur chirurgii jednego dnia. Pacjent po zgłoszeniu się do szpitala spotyka się z anestezjologiem, który dobiera odpowiednią metodę znieczulenia. W większości przypadków jest to znieczulenie podpajęczynówkowe czyli zastrzyk do kręgosłupa, który znieczula i obezwładnia czasowo kończyny dolne.

Znacznie rzadziej, zwykle na specjalne życzenie pacjenta lub w okolicznościach, które z przyczyn medycznych tego wymagają, stosuje się znieczulenie ogólne.

Najczęściej jednak pacjent podczas zabiegu jest przytomny i na monitorach zainstalowanych w sali operacyjnej może podglądać przebieg zabiegu.

W trakcie zabiegu ortopeda może pokazać pacjentowi podstawowe struktury w kolanie,co niejednokrotnie znacznie ułatwia wyjaśnienie celowości zabiegu i zrozumienie istoty choroby oraz rzutuje na ostrożność pacjenta w poźniejszej rehabilitacji.

Podczas zabiegu pacjent jest układany w pozycji leżącej na plecach. Chirurg wykonuje dwa nacięcia po ok 5 mm, przez które wprowadza kamerę bardzo wysokiej rozdzielczości oraz potrzebne narzędzia przez tzw. portal roboczy. W razie potrzeby wykonuje się kolejne nacięcia, przez które wprowadza się inne narzędzia artroskopowe.

Nacięcia robi się w wyznaczonych z góry miejscach. W tym celu operator posługuje się orientacją względem stałych punktów anatomicznych wokół kolana oraz wiedzą o swoim planie operacyjnym – tak aby z jak najlepiej położonych miejsc dla portali móc zrobić wszystko, nie wykonując kolejnych dostępów operacyjnych.

Dzięki wielokrotnemu powiększeniu chirurg widzi bardzo dokładnie wnętrze operowanego kolana.

Dzięki wielokrotnemu powiększeniu chirurg widzi bardzo dokładnie wnętrze operowanego kolana. Operator ocenia struktury stawu, np. stan chrząstki stawowej czy łąkotek. W razie potrzeby może usunąć patologiczny przerost błony maziowej, która wchodząc w konflikt z elementami stawu, stanowi przyczynę bólu kolana. Procedurą często wykonywaną u sportowców i osób aktywnych jest artroskopowy zabieg rekonstrukcji więzadła krzyżowego lub jego naprawa metodą Intenal Bracing.

Na czas trwania operacji ma wpływ rodzaj uszkodzenia stawu i zastosowana metoda leczenia.Długość zabiegu jest bardzo zmienna – od 20 minut przy bardzo prostych i oczywistych procedurach do 2,5 godziny w przypadku złożonych wielotkankowych rekonstrukcji.

Podczas wykonywania artroskopii stawu kolanowego w Szpitalu Dworska nie oszczędza się na koagulacji tkanek (zamykaniu drobnych naczynek w stawie w celu zapobiegnięcia krwawieniu pooperacyjnemu do stawu), dzięki czemu znacznie zmniejsza się ryzyko krwiaka pooperacyjnego w stawie i przyspiesza możliwość pełnego ruchu kończyny oraz obciążania stawu.

Lekarze podczas przygotowań do zabiegu, a także na sali operacyjnej dokładnie tłumaczą, jakie działania podejmują. Dzięki temu pacjent ma świadomość, że po zabiegu powinien dostosować się do pewnych zaleceń i poddać profesjonalnej rehabilitacji. Należy bowiem pamiętać, że jest ona tak samo ważna jak zabieg. W dodatku, w wielu przypadkach to właśnie od zaangażowania pacjenta zależy długość i skuteczność procesu leczenia.

Jak postępować po zabiegu artroskopii?

Nawet po perfekcyjnie wykonanym zabiegu większość zależy już od postępowania samego pacjenta i tego, czy stosuje się on do zaleceń lekarza i fizjoterapeuty. Musi mieć on świadomość, że prawidłowo przeprowadzona rehabilitacja jest równie ważna, co umiejętności chirurga na sali operacyjnej.

Od razu po zabiegu w Szpitalu Dworska stosuje się tak zwane Game Ready, czyli specjalne urządzenie zakładane na nogę, które jednocześnie uciska i efektywnie chłodzi operowany staw kolanowy. Wyróżnia to Szpital Dworska wśród innych placówek medycznych. Jest to metoda, która zahamowuje powstawanie obrzęku i bólu pooperacyjnego i w związku z tym znacznie przyspiesza regenerację tkanek i umożliwia wczesne rozpoczęcie rehabilitacji.

Kolejną wartością dodaną jest to, że na miejscu w szpitalu są obecni fizjoterapeuci, którzy w ciągu pierwszych 6-12 godzin uczą wstawać i poruszać się o kulach, jeśli oczywiście jest to konieczne. Demonstrują oni także podstawowe zasady samodzielnego ćwiczenia, co jest kluczowe dla prawidłowego procesu leczenia.

Po wypisaniu do domu pacjentowi zaleca się stosowanie profilaktyki przeciwzakrzepowej i przyjmowanie leków przeciwbólowych (jeżeli to konieczne).

Zaleca się w tym okresie także ograniczyć aktywność fizyczną do niezbędnego minimum. Wynika to z możliwości zwiększenia obrzęku kończyny i krwiaka pooperacyjnego.

Rany są zabezpieczone opatrunkami, ktore należy chronić przed zamoczeniem i zmieniać co 3-4 dni.

Po niektórych zabiegach istnieje konieczność stosowania tzw. stabilizatora kolana, inaczej ortezy. Czas jego używania i zakres dopuszczonej ruchomości wyznacza lekarz w dniu wypisu – może się wahać od 2 do 6 tygodni.

O możliwości obciążania operowanej kończyny również decyduje operator – jest to czas od 0 do 6 tygodni.

Rehabilitacja po artroskopii kolana

Tuż po zabiegu pierwsze ćwiczenia powinny być prowadzone przez rehabilitanta, który blisko współpracuje z lekarzem nadzorującym proces leczenia. Zwykle pacjent powinien korzystać przez około 2-3 tygodnie po samej artroskopii z pomocy kul łokciowych, choć często już po kilku dniach może w pełni obciążać nogę.

Znacznie szybciej do pełnej sprawności dojdzie pacjent, u którego artroskopia sprowadzała się do usunięcia ciała wolnego, częściowego usunięcia łękotki czy fałdu błony maziowej niż pacjent po zabiegach naprawczych, rekonstrukcyjnych.

Podczas rehabilitacji ćwiczenia najczęściej mają za zadanie wzmocnienie mięśni i stawów. Z tego powodu zazwyczaj tuż po operacji zaleca się ćwiczenia polegające na unoszeniu w pozycji leżącej wyprostowanej kończyny, napinanie mięśni łydek i wzmacnianie mięśnia czworogłowego [1]. Po odpowiednim przeprowadzeniu procesu rehabilitacji powrót do całkowitej sprawności może zająć nawet tylko 4-6 tygodni. Wszystko jednak zależy od poziomu skomplikowania przeprowadzonego zabiegu.

Najczęściej zadawane pytania o artroskopię kolana

{faqs cat=5}

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *